50 Yıl Önceki Fiyatlar

Ara sıra bazı sohbetlerimizin konularından birini de geçmiş yıllara ait gıda fiyatlarının ne olduğu ve günümüze yapılan mukaseleri oluşturmaktadır. Çoğu zaman da kuruş muydu lira mıydı diye bir kuşkuya düştüğümüz çok olmuştur. Ya da yüz lira mıydı, bin lira mıydı diye!

Aslında bu mukayeseleri dönem dönem ve kişi başına düşen satın alma pariteleri üzerinden yapmak esasdır. Hatta o dönemin siyasi ve ekonomik etkilerini de değerlendirmek, uluslar arası bazda gelişen olayları yorumlamak  şartıyla.

Bu değerlendirmelere kısaca göz atma gerekirse:

4 Ocak 1965: Sovyetler Birliği Yüksek Şürası Heyeti Başkanı Podgorny başkanlığında bir heyet Türkiye’ye geldi.

10 Ocak 1965: 150 kişilik bir grup, İstanbul’da Türkiye İşçi Partisi (TİP) idarecilerinin toplantılarını bastı.

22 Ocak 1965: Birleşik oy pusulası ile ilgili seçim kanunu kabul edildi.

13 Şubat 1965: 1965 yılı bütçesi 197’ye karşı 225 oy ile reddedildi. İsmet İnönü istifa etti.

16 Şubat 1965: Kabineyi kurmakla Suat Hayri Ürgüplü görevlendirildi.

4 Mart 1965: Ürgüplü Kabinesi 200 red, 1 çekimser oya karşın 231 oy ile güvenoyu aldı. Süleyman Demirel, Başbakan Yardımcısı olarak Kabineye girdi.

12 Mart 1965: Kozlu’da devam eden grevde, kanlı olaylar yaşandı.

19 Mart 1965: Merzifon’da ‘Yeni Çeltek İşletmesi’nde meydana gelen grizu patlamasında 69 işçi öldü.

31 Mart 1965: BM tarafından Kıbrıs’a arabulucu olarak gönderilen Plaza, Türk görüşü ve antlaşmalar aleyhindeki raporunu açıkladı.

8 Nisan 1965: Anayasa’yı ihlal suçundan Yüksek Adalet Divanı’nca mahkûm edilenlerin cezalarının kısmen affı hakkındaki kanun kabul edildi. Bu kanunla Yassıada mahkumlarından bazıları affedildiler.

23 Nisan 1965: İngiltere Başbakanı MacMillan Türkiye’ye geldi.

15 Mayıs 1965: Ereğli Demir Çelik Fabrikaları faaliyete başladı.

17 Mayıs 1965: SSCB Dışişleri Bakanı Gromiko Türkiye’ye geldi.

1 Haziran 1965: Atina’da Yunanistan ile ikili görüşmeler başladı.

22 Haziran 1965: Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri hakkındaki kanun kabul edildi.

6 Temmuz 1965: Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) kanunu kabul edildi.

13 Temmuz 1965: Siyasi Partiler kanunu kabul edildi.

14 Temmuz 1965: Türk Silahlı Kuvvetleri’nde piramidi korumak için, 40 general ve Amiral emekliye sevk edildi.

9 Ağustos 1965: Başbakan Ürgüplü Sovyetler Birliğine gitti.

17 Ağustos 1965: Ürgüplü, Sovyetler’den döndü. “Planımıza dâhil olan birçok tesislerimizi Rusya’dan sağlayacağız…” dedi.

10 Ekim 1965: Milletvekili seçimleri yapıldı.

AP 240 Milletvekili 79 Senatör

CHP 134 ” 48 ”

CKMP 11 ” 4 ”

YTP 19 ” 8 ”

MP 31 ” 2 ”

TİP 14 ” –

SDP – 1 ”

Bağımsız 1 ” 40 ”

23 Ekim 1965: Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel Kabineyi kurmakla görevlendirildi.

24 Ekim 1965: Genel nüfus sayımı yapıldı. Nüfusumuz: 31.351.421

11 Kasım 1965: 1. Demirel Kabinesi, 172 red, 10 çekimser oya karşın 252 oyla güvenoyu aldı.

Başbakan Süleyman Demirel

Devlet Bakanı Cihat Bilgehan

Devlet Bakanı Ali Fuat Alişan

Devlet Bakanı Rıfat Sezgin

Devlet Bakanı Kamil Ocak

Adalet Bakanı Hasan Dinçer

Milli Savunma Bakanı Ahmet Topaloğlu

İçişleri Bakanı Faruk Sükan

Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil

Maliye Bakanı İhsan Gürsan

Milli Eğitim Bakanı Orhan Dengiz

Bayındırlık Bakanı Ethem Erdinç

Ticaret Bakanı Macit Zeren

Sağlık Bakanı Edip Somunoğlu

Gümrük Bakanı İbrahim Tekin

Tarım Bakanı Bahri Dağdaş

Ulaştırma Bakanı Seyfi Öztürk

Çalışma Bakanı Ali Naili Erdem

Sanayi Bakanı Mehmet Turgut

Enerji Bakanı İbrahim Deriner

Turizm Bakanı Nihat Kürşat

İmar Bakanı Haldun Menteşoğlu

Köy İşleri Bakanı Sabit Osman Avcı

16 Aralık 1965 :Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Sinan Tekelioğlu öldü.

17 Aralık 1965: Birleşmiş Milletler Siyasi Komisyonu’nda, Makarios’un Kıbrıs hakkındaki tezi, 51 çekimser, 6 red oya karşın 47 lehte oy ile kabul edildi. Türkiye lehinde oy verenler: ABD, Arnavutluk, Pakistan, İran ve Libya. SSCB çekimser oy kullandı. BM’deki delegelerimiz aleyhimizdeki karar üzerine salonu terk ettiler.

Karar:

1-BM Teşkilatı’nın eşit haklara sahip üyesi sıfatıyla Kıbrıs Cumhuriyeti, BM Yasasına göre, hükümran ve bağımsız bir ülkedir ve bu ülkeye yabancı müdahalesi kabul edilemez.

2-Bütün devletler, BM Yasası ve özellikle bu yasanın 2. maddesinin 1. ve 4. paragraflarına uyarak Kıbrıs Cumhuriyeti’nin hükümranlık, birlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeye ve bu ülkeye herhangi bir müdahalede bulunmaktan imtina göstermeye davet edilir.

3-Güvenlik Konseyi’nin 4 Mart 1964 tarihinde alınan karar gereğince bu ülkede arabuluculuk görevinin devam ettirilmesi tavsiye edilir.

18 Aralık 1965 : Türkiye, BM’in Kıbrıs’a müdahalede bulunulmayacağına dair kararını kabul etmeyeceğini, Londra ve Zürih Antlaşmalarının uygulanacağını kesin olarak ilan etti.

19 Aralık 1965 :Muhalefet Lideri İnönü, Kıbrıs hakkındaki BM kararını: “… Bu büyük bir siyasi basiretsizliktir…” diye niteledi.

20 Aralık 1965 :BM’in Kıbrıs konusundaki kararı üzerine, yurdun çeşitli yerlerinde protesto gösterileri yapıldı. Vatandaşlar Ankara’da Genel Kurmay’ın önünde; “Ordu Kıbrıs’a…” diye bağırdı.

29 Aralık 1965 :TBMM’de Kıbrıs hakkında açılan genel görüşme sona erdi.

Nihat Erim: “Amerika, komünizmi önleyeceği zannıyla bu 15.000 Yunan askerinin Ada’ya gitmesine, NATO silahlarının girmesine göz yummuştur. Şubat, Mart ve Haziran 1964’de yapılan üç çıkarma teşebbüsü ciddi teşebbüslerdi ve üç teşebbüsünde karşısına Amerika bütün gücüyle çıkmıştır…”

Alparslan Türkeş, eski ve yeni hükümetleri suçlayarak derhal Kıbrıs’a çıkarma yapılmasını istedi.

İ. Sabri Çağlayangil: “Geçmişi unutmak ve muhasebeyi, davayı çözümledikten sonraya bırakmak gerekir.”

30 Aralık 1965 :Kıbrıs’taki BM arabulucusu görevinden istifa etti.

Anlaşılıyor ki 1965 yılı Türkiye’si, “ateşten gömlek” imiş.

Ya bundan 50 yıl önce, 1965 yılındaki fiyatlar?

Bizim aşağıda oluşturduğumuz liste, DİE’nin Ekim 1966 Aylık İstatistik Bülteninden alınan, “ 1965 Yılına Ait Ortalama Rakamları”dır.

 

CİNSİ                                                                   ORTALAMA KURUŞ          

Ekmek                                                                                106

Buğday unu                                                                          141

Pirinç                                                                                   456

Bulgur                                                                                 165

Makarna                                                                               289

Patates                                                                                86

Kuru fasulye                                                                         288

Nohut                                                                                  216

Kuru soğan                                                                          89

Kesme şeker                                                                       310

Toz şeker                                                                           274

Tuz                                                                                     31

Taze fasulye                                                                      134

Lahana                                                                               62

Pırasa                                                                               68

Kabak dolmalık                                                                 77

Domates                                                                           108

Patlıcan                                                                            110

Bamya                                                                             219

Biber dolmalık                                                                   126

Koyun eti                                                                           818

Sığır eti kemiksiz                                                                711

Tavuk temizlenmiş                                                              991

Yumurta tane                                                                     33

Zeytin                                                                                 603

Zeytinyağı                                                                           740

Vita margarin                                                                      562

Süt                                                                                    143

Sadeyağ erimiş                                                                  1349

Kaşar peyniri                                                                    1245

Edirne beyaz peyniri                                                           760

Yoğurt süzülmemiş                                                            187

Yaş üzüm                                                                           134

Kavun                                                                                 74

Karpuz                                                                                55

Elma                                                                                 234

Portakal adet                                                                      32

Limon adet                                                                        33

Diğer  maddeler

Odun kgr.                                                                          18

Odun kömürü kgr.                                                              71

Gaz yağı lt.                                                                        77

Not:

Yumurtanın kgr. Fiyatını bulmak için birim fiyat (18) ile, portakalın kgr. Fiyatını bulmak için birim fiyat

( 5) ile, limonun kgr. Fiyatını bulmak için birim fiyat (7) ile çarpılacaktır.

Liste aynen bu kadar, düşününce listenin eksiği mi çok, fazlası mı var, o yılların şartlarını göz önüne getirince bilmek zor.

Gözüme ilk çarpan husus, ekmeğin gramajının verilmemiş olması ve margarin yağın “ Vita” olarak adlandırılmasıdır.  Tavuk temizlenmiş ifadesinin ise, kgr. bazında değil ama adet bazında tavuğun tarif edildiği aşikardır. O bile çok somut bir ifade değildir. Çünkü o yılların tercihinin, bugünkü gibi 45-50 günlük piliçlerin tüketilmesinden çok, daha iri anaçların tüketilmesi doğrultusunda olduğu aşikârdır. Bu yönüyle kast edilen fiyatın en az 2,5 -3 kiloluk tavuk eti olduğu tahmin olunmalıdır.

Çok detaylı incelendiğinde ise,  birkaç kalem ürünün günümüz fiyatlarıyla ( aşağı yukarı)  aynı olduğunu görmek şaşırtıcı gözükmektedir. Örneğin pirinç, kaşar peyniri, zeytinyağı , şeker ve elmayı, günümüzde de hemen hemen aynı fiyatlarla tüketmek mümkündür. Bu durumu açıklamak ise derin bir analizi gerektirmektedir. İnşallah birileri yardımcı olur

One thought on “50 Yıl Önceki Fiyatlar

  1. Bakkal çıraklığı yaparken hatırlayabildiğim 1970-72 yılları fiatları;

    birinci sigarası-90 kuruş
    ikinci sigarası-80 kuruş
    üçüncü sigarası-60 kuruş
    bafra sigarası-175 kuruş
    yenice sigarası-200 kuruş
    tütün-50 kuruş
    100 gr. tekel çayı-350 kuruş
    1kg toz şeker-225 kuruş
    50 gr cep sodası-25kuruş
    100 gr.peynir mayası-100 kuruş
    20 adet bir kutu kibrit-10 kuruş

Bir Cevap Yazın