Bir Azerbaycan Takvimi

İsmayıl müəllimin   keçənilki  –  366 yarpaqlı  təqvimi

 və yaxud
sonu bilinm
əyən   və  görünməyən həyat

Azərbaycan Respublikasında öz peşə və sənətinin ustaları  ölkə Prezidenti tərəfindən    fəxri adla təltif olunur.Bu adı almaq hamıya nəsib olmur.18 mart 2000-ci il ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin imzaladığı  FƏRMANLA  mən də bu  xöşbəxtliyə qovuşmuşam.
Kafedramızın ən yaxın dostlarından biri bakılı   İsmayil Məmmədov da  əməkdar rəssam  fəxri adını daşıyır.İsmayıl  müəllim yaxşı müsahibdir.Onun hər bir söhbəti elə bil ki, gələcək axtarışları üçün bir bəhanədir: o, hər kəsin adi gördüyü detalları mənalandıra bilir,dəyərləndirir.
İsmail Muallim takvim1  Məktəbin foyesini  İsmayıl müəllimin şagirdlərinin 200-dən artıq müxtəlif üslublarda çəkdikləri   rəsmlər bəzəyir.Avropa Azərbaycan Məktəbi Rəssamlıq Akademiyasına tələbə hazırlamır, amma mən əminəm ki,burada oxuyanların ən azı 10 nəfəri gələcəyin tanınmış rəssamı olacaqdır.Bu səmimi sözləri elə-belə,tərif üçün demirəm.İsmayıl müəllimin bu tərifə ehtiyacı da yoxdur. Onun sorağı dünyanın bir çox ölkələrindən gəlir,onu Nyu-York da tanıyır, Moskva da, Peterburq da London da. İstanbulda və Ankarada da dostları çoxdur.Dünya ədəbiyyatçılarının əsərlərinə çəkdiyi illüstrasiyalar mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.
Mən İsmayıl müəlimin çoxlarına adi görünə bilən 2012-ci il stolüstü , ildə 12 dəfə  vərəqlənən maraqlı bir təqvimindən söz açmaq istəyirəm. Təqvimin üz qabığında “KÖHNƏ BAKININ ƏNƏNƏLƏRİ” mövzusunu əks etdirən 12 rəsm əsəri və tarixi fotoşəkillər   verilmişdir.Maraqlı bir bədii əsərin süjetini xatırladan bu rəsmləri və  tarixi  fotoları  Bakının vizit kitabçası da adlandırmaq olar.Bu rəsmlərdə Azərbaycanın və onun baş kəndinin-paytaxtının düşündürücü, səfərbəredici etnoqrafik təsvirlərinə  yaşıl işıq yandırılmışdır. Təqvimdə ilin hər ayına aid  2 rəsm  və fotoşəkil var: yanvar- “Uzaq yol qarşısında” rəsm əsəri ilə başlayır.
Babalarımız dünyanı  araba ilə dolaşıblar:”İpək yolu” Azərbaycandan keçib. İndi bu yolun  qanadları çoxdur. Əcnəbilər kimi biz də göydə balonlarla süzürük. Kosmosun tədqiqində və kosmik texnikanın Yerdən və göydən idarə olunmasında azərbaycanlı alimlər  də rəhbərlik ediblər. Yanvar vərəqindəki  “Abşeronda” rəsmində yuxa (lavaş) yayan abşeronlu qadının həyat eşqi aydın hiss olunur: təhnədə  8 kündə görünür, biri də yayılr,un torbasında hələ də un var, Abşeronun bağ evləri, külək fırfıraları qayğısız kənd həyatından xəbər verir.
Fevralın bir vərəqi  “İçəri şəhərdə bir həyət” adlandırılmışdır.İçəri şəhər köhnə Bakının köhnə məhəlləsidir,tarixə düşən,yadda qalan məhəllədir .İlin ən qısa ayının  ikinci vərəqi də çörək ətirlidir.Burada sadə bir əmək adamının-təndir düzəldən qadının, hələ heç bir dünya rəssamının yadına düşməyən  parlaq obrazı yaradılmışdır.
Mart  vərəqindəki  “Çayxanada” fotosu köhnə Bakının  tarixi anlarını əks etdirir:çayxanadakılar tarixi anı yaşatmaq üçün diqqətini fotoararatın obyektivinə yönəltmişlər.Uzaqdan boylanan da var,razılıq və məmnunluqla sulu qəlyan çəkən də, heç kəs özünü dartmır, bütün tərzlər  və baxışlar  təbiidir.Asma lampalar da, Tula samovarı da, çayxanadakıların geyimləri də Bakı tarixinin  yaddaqalan lövhələrindəndir.
“Təndirçi”.Mən dil mütəxəssiyəm,aspirantura təhsilimə görə türkoloqam.Hələ belə söz eşitməmişdim.
Mən bu şəkildəki  çörəkbişirəni  öz adı ilə çağırardım. Görünür, İçəri şəhərdə bu peşə sahiblərinə   təndirçi adını nahaq yerə, elə-belə  verməyiblər.Çörək bişirilən yer də, burada yandırılan çırçırpı da  təmiz olmalıdır,halal olmalıdır. Nahaq yerə deməyiblər ki, çörəyi ver çörəkçiyə ,üstəlik də bir çörək.
Təqvimdəki  “Küçə cızbızxanası” ,”Bazardan qayıdanlar”,  “Tacir Məşədi”, “Güləşçilər”,  “Tərəvəz dükanı”,”Qalayçı”, “Xalçasatan”,  “Məktub yazan mirzə”,  “Xalçaçı”,   “Yolda”,  “Su   satanlar”,   “Müqəddəs kitab oxucusu”    və sair rəsmlər,həyatın bir anıni tarixdə yaşadan tarixi fotoşəkillər milliliyinə, etnoqrafik təsvirlərin əyani izahına görə hamının diqqətini cəlb edir. Qonaqlarımız bu təqvimi böyük  heyranlıqla    bəyənir və təqvimin sonunda ingilis dilində yazılmış

“PICTURES BY ISMAYIL ASADOGLU MAMMADOV,THE HONORED ARTİST OF AZERBAICAN”

sözlərini oxuduqda  müəllifin sənətdə böyük əməyi, dərin düşüncə tərzi olan  MÜTƏXƏSSİS olduğunu  bilib, müəllifə  məmnunluqla baş əyib, təşəkür edirlər.

Nazim Nəsrəddinov,
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi,
Bakıdakı Avropa  Azərbaycan Məktəbinin kafedra müdiri.

Bir Cevap Yazın