Yeni Yılınız Kutlu Olsun!

Yeni YILINIZ kutlu olsun ! (Türkiye Türkçesi)

Yeni yilinizi kutlerim! (Gagauz Türkçesi)

Yéni iliniz mübarek olsun ! (Azerbaycan Türkçesi)

Teze iliniz mübarek ! (Bakû dışındaki Azerbaycan ağızlarında)

Teze yilinizi gutlayaarin ! (Türkmen Türkçesi)

Yéngi iliwiz mubarâk olsun ! (Kerkük/Erbil Türkmen Türkçesi)

Yéngi iliyiz mubarâk olsun ! (Diğer Kuzey Irak Türkmenleri)

Yéngi yilingiz mübarek bolsun ! (Özbek Türkçesi)

Yéngi yilingizi a mübarek bolsun ! (Yeni Uygur Türkçesi)
Cangi cilingiz kuttu bolsun ! (Kırgız Türkçesi)

Canga cilingiz kutti bolsin ! veya Cana ciliniz ben ! (Kazak Türkçesi)

Canga cilingiz kutti bolsin ! (Karakalpak Türkçesi)

 

 

 

Sézné yanga yil bélen tebrik item ! (Tatar Türkçesi)

Yani iliniz kairli (mubarek) olsun ! (Kırım Tatarcası)

Ceni ciliniz kutlu bolsun ! (Moldova Tatar ağzı)

Hezze yangi yil menén kotlayim ! (Başkırt Türkçesi)

Cangi cil…zn. alğışlayma ! (Karaçay-Malkar Türkçesi)

Yana yiliniz men ! (Nogay Türkçesi)

Yangi yiligiz kutlu bolsun ! (Kumuk Türkçesi)

Sizni yanhi yil bila kutleymin ! (Karay / Karaim Türkçesi)

Naa çilnang al..stapçam şirerni ! (Hakas Türkçesi)

Caa çil-bile bayir çedirip or men ! (Tuva Türkçesi)

Slerdi cangi cilla utkup turum ! (Altay Türkçesi)

Naa ç.l çak.. polzun ! (Şor Türkçesi)

Ehigini şanga cılınan eğerdeliibin ! (Sahaca / Yakutça)

Sene sul yaçepe salamlatap ! (Çuvaşça)

 

 

 

Hələ Yazılmayan Neçə Sözüm Var

Axırıncı iki rəqəmi  nəhs , uğursuz   hesab olunan bir ili gözləyirik – 2013-cü ili… Allah heç kəsə pis gün göstərməsin.

13  rəqəminə   niyə  nəhs deyirlər, bilmirəm.   13 rəqəmi şəxsən mənim ən uğurlu rəqəmimdir: atam 1913-cü ildə anadan olub, vaxtilə 13 nömrəli evdə yaşamışıq.

Bəli, bir yaş da qocaldıq. Yazı-pozu əhli kimi, özümüzə hesabat verməyin vaxtıdır. Bir ili necə keçirmişik, nə yazmışıq, nə yaratmışıq? ( nəyi yazmışıq, nəyi yaratmışıq, ikinci “nə” dən sonra “də” yoxdur- N.N.) Yadda qalan, kiminsə diqqətini cəlb edən ,elm, maarif, təhsil üçün önəmli işlərimiz varmı?

2012 -ci ildə Azərbaycanda şoxlarının həsrətində olduğu “Ən yaxşı müəllim” respublika müsabiqəsinin qalibi olmuşam.Bu münasibətlə çoxlu təbriklər almışdım. Məni ən çox sevindirən Türkiyədən – dostum, qardaşım Haldun Cezayirlioğlunun təbriki oldu. Nə qədər səmimi, nə qədər ülvi fikir və arzular.. .

Haldun bəy bu təbrikini Azərbaycanın təhsil nazirinə də çatdırmışdı. Sağ olsun, var olsun!

2012-ci ildə Türkiyə-Azərbaycan ədəbi, pedaqoji əlaqələrinə aid bir neçə məqalə yazmışam.Yenə də Haldun

bəyə    təşəkkür edirəm ki, bu məqalələrin Türkiyədə yayımlanması yolunda böyük  fədakarlıq nümunəsi göstərmişdir.

Mən Azərbaycan oxucularına  əslən   şəkili  olan  Türkiyə alimi Gölpinarlını da,   babalarımızın müəllimi   Halil Fikreti   də  ilk  dəfə məhz   Haldun bəyin   köməkliyi ilə tanıtmışam. Bu layihə çərçivəsində işlərim çoxdur. Məhz bu işləri başa çatdırmaq üçün  Allahdan   bir neçə il də yazıb yaratmağa imkan verən ömür istəyirəm.

2012-ci ildə Azərbaycanda bir neçə söz ustasının yubileyi keçirilmişdir. Bu yolda , bu sahədə   Azərbaycan oxucularına   arxiv  materialları əsasında yazdığım bir neçə  elmi  məqaləmi çatdırmışam. M.Ə.Sabir (1862-1911), Hüseyn Cavid (1882-1941) haqqında yazdığım məqalələr elmi ictimaiyyət tərəfindən razılıqla qarşılanmışdır.

Azərbaycanın uşaq mətbuatı, H.Z.Tağıyevin  Petrovskidə – indiki  Mahaçqalada açdığı qızlar məktəbi ( bu işartını mənə ünvanlayan tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru  Fərhad Cabbarova  təşəkkür edirəm),   Kürdəmirdə   1881-ci ildə açılan ilk dövlət məktəbi haqqında yazılmış yazılarıma da dövlət səviyyəsində  qiymət   verilmiş, bu yazıların işığında  müvafiq  tədbirlər keçirilməsi müəyyənləşdirilmişdir.

2012- ci ildə Azərbaycanın Təhsil Naziri professor Misir Mərdanovun redaktor olduğu “Kurikulum” jurnalında fənn müəllimlərinə kömək məqsədilə yazdığım “Doğdu günəş qırmızı” adlı məqaləmin oxucularda doğurduğu təəssürat məni çox sevindirir.

“Qırmızı günəş” türk dünyasının ən maraqlı uşaq jurnallarından biridir. Türkiyə-Azərbaycan   ədəbi,  elmi  və pedaqoji  əlaqələrinin öyrənilməsində  burada sətiraltı  mənalar  çoxdur. Hər  halda tədqiqatçılar bu jurnalın mareriallarını, yazarların  həyatını  incələməli, ciddi araşdırmalıdırlar.

2012-ci ildə ən çox əməkdaşlıq etdiyim pedaqoji mətbu orqanlar “Təhsil problemləri ” qəzeti , Təhsil Nazirliyinin orqanı olan “Təhsil” jurnalı, “Modern.az”, “Qafqazinfo.az”, ANN.az”, “Olaylar.az” elektron qəzetləridir.

Son iki ayda “Strategiya.az” elektron qəzeti ilə əməkdaşlığım xeyli genişlənmişdir. Burada təhsil sahəsi , ədəbi-pedaqoji əlaqələr  haqqında  yazdığım  yazılara  səxavətlə yer  ayırırlar.  Sağ olsunlar!

Hələ üzünü görmədiyim bütün bu saytların rəhbərlərinə və əməkdaşlarına mənə göstərdikləri qayğıya görə minnətdaram.

Sözün bu məqamında ulularımızın bir fikrini yada salmaq istəyirəm. Bu fikir hansısa bir zərifədən ( nüktəsi ilə tanınan ədəbi janrdan) gəlir. Nüktəsi   budur ki, bitkinin toxumunun cücərməsi üçün yaxşı torpaq lazımdır. Torpaq münbit və yaxşı olanda , bitki torpağın üstündəki daşı da yarıb üzə çıxır.( Mən bu sözləri bütün xeyirxah adamlara ünvanlayıram ).

2012-ci ildən ayrılarkən bu ildə qalan borclarımı da yaddan çıxarmıram. M.Ə.Sabirin 100 yaşlı “Hohhopnamə”si (1912) , Abbas Səhhətin (1874-1918) “Sınıq sazı” (1912)  haqqında yazdığım yazıları çap etdirə bilmədim, üç kitabımın nəşri gələn ilə – 2013-cü ilə qaldı.

***

2012- ci ildə böyük bir təhsil ocağında  Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasına  müdir seçilmişəm..Bu işdə məsuliyyətimi dərk edir, əqidə dostlarımla birlikdə türk dilləri içərisində özünə şərəfli yer tutan Azərbaycan dilinin tədrisi , Azərbaycan ədəbiyyatının təbliği  yolunda əhəmiyyətli işlər görürük. Kafedramızın əməkdaşlarından – hələ də doğma yurdu Kəlbəcəri yadından çıxara bilməyən şair təbiətli, yüksək elmi təfəkkürlü   Hüseyn müəllim, Türkiyədə ali filoloji təhsil almış  Hüseyn Cavidin  layiqli tədqiqatçısı  Sahibə müəllimə,   ədəbiyyatımızda cənub mövzusunun tədqiqi yolunda ilk inamlı addımlarını atan   Vüsalə müəllimə,  dilcıliyin söz yaradıcılığı bölməsində uğurlu elmi axtarışlar aparan   Aysel müəllimə  təhsilimizin yüksəlişi yolunda özlərini oda-közə atan aydınlar, ziyalılar kimi fədakarlıq nümunəsi göstərirlər.

 

2012-ci il hər bir vətəndaşın ömür hesabatının bir mərhələsidir. 2013-cü il mərhələsinin daha uğurlu olması hər insanın özündən asılıdır.

Nazim Nəsrəddinov,

Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi,

Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının Azərbaycan dili və ədəbiyyatı b

Bir Yılbaşı Hikayesi-3

Bir Yılbaşı Hikâyesi -3

Ne zaman düşmüş ne zaman kalkmıştı yerden hiç bilmiyordu. Belki birkaç saniye içinde olup bitmişti her şey, belki de dakikalar almıştı.

Zaten açık bırakmış olduğu kapıda karşılaştığı kişinin, aylardır görmediği ve başka bir vilayette çalışmakta olduğu büyük amcası olduğunu hatırlayabildi ancak.

Tüm aile yukarı çıkmış, onun etrafında ve misafirleri kenarında üşüşmüştü adeta. Babaanne büyük oğlunun beklenmeyen bu ziyaretinden keyifli, diğerleri ise mutlu görünüyordu. Her karşılaşma sonrası yaşanan mutad konuşmalar çoktan bitirilmiş gibiydi. Kendine geldiği bu anlarda karşılaştığı ilk soru ise, nereden düştüğü konusunda annesinin biraz sitem dolu sözleri oldu. Bir yerinin ağrıyıp, ağrımadığı sorulduktan sonra, sitemli bakışların yerini biraz şefkatli gülümsemeler almıştı.

Yüzünün ve ellerinin silinip temizlendiği ıslak bez ise yerde yattığı şiltenin hemen yanı başında duruyordu. Simsiyahtı. Bir yandan da eli, yüzü silinmeye, üstü başı değiştirilmeye çalışılıyordu. Arada sırada aynı bezle, burnunda akanlarla, gözlerinden akanlar da silinebiliyordu. Belliydi ki, her şey yeterince yumuşamamış, unutulmamış, üstelik affedilmemişti.

Babaannenin o, dozu gayet iyi ayarlanmış sesi, birden her şeye son veriverdi.

“Bırakın şimdi oğlumun üstüne üstüne gitmeyi. Bir şeyi de yok maşallah. Bak amcası da gelmiş, daha ne olsun”.

Bu söz, idam fermanını bekleyen bir mağdurun, karşılaşabileceği lütuf türünden bir “af” beyanı gibiydi.  Kurtuluştu. Uçuştu. Kanatlanıp gitmek, özgürlüğe kavuşmaktı.

Dahası şımarmaktı.

Bu söz, elbiselerinin çıkarılıp, üstelik adeta bayramlık hürmetiyle saklanmış yenilerinin hemen giyilmesine kadar uzanan sürecin ilk kıvılcımıydı. Ellerinin yüzlerinin yıkanmasına, çıkmadığı ileri sürülen kulak ardı lekelerinin, kolonyalı pamuk ile silinmesine kadar, uzanan bir süreç.

Sonrasında amcanın yanına oturma ve şefkatine uğramamız ile yepyeni bir an başlatılmış oluyordu artık. Kimse, bu konudan bahsedemezdi. En büyük korkumuz, akşam işten gelecek babaya da tüm bu olayları anlatma imkânı kalmıyordu.

Oh ne güzeldi.

Uzun süre oturduğu yerden kalkamadı. Kâh amcanın, kâh babaannenin sevgisine mazhar olmak onu mutlu ediyordu. Evde yaşananları, hareketleri göz kırpmadan izliyor, gördüğü “ hasta çocuk” muamelesi içini ısıtıyordu.

Birden aklına, tavan arası kapağını kapatıp, kapatmamış olduğunu hatırlamadığı geldi. Panikledi. Muhtemeldir ki, kimse için bu saatlerde gereken bir ihtiyaç olmadığı için, “ küçük oda” diye tanımlanan bu odaya girilmemiş olabilirdi. Ancak, sıra sofra, üstelik yılbaşı sofrası hazırlamaya geldiğinde,  oraya defalarca girilip- çıkılacaktı. Havanın da kararıyor olması, paniğini artırdı. Ani bir hareketle divandan kalkınca, babaanne şaşırdı. Ne olduğunu sordu.  “Bir şey mi var” diye seslendi. Cevap vermedi.

Bu ani kalkışı ve babaannenin seslenişlerini gereksiz ve amaçsız bulmuş olan ve o ana kadar, okuduğu gazeteden başını kaldırmamış olan amca,  uzanıp onun küçücük kollarından tutarak, yerine oturttu. Sonra da eliyle saçlarını okşayarak, adeta güç verdi.

Vakit geçtikçe sıkıntısı artıyor, içini yemeğe başlıyordu.

Dayanamadı, kimse sormadan “ tuvalete gidicem” diye kalktı, yürüdü.  Odadan çıkmıştı ki, annesiyle karşılaştı. Nereye gidiyorsun diye sert bir bakışla sorgular gibiydi. Korktu. Doğrudan tuvalete yöneldi. Boş yere oyalandı. Ne yapacağını bilemedi. Tavan aralığı kapağını açık koyup koymadığını bilmediği gibi, toz ve pisliklerin de yerlere, halılara ve kilimlere dökülüp dökülmediğini de bilmiyor, kendine tanınan şu geçici ayrıcalığın bu yüzden elinden alınıp, gideceğine yanıyordu. Kahroluyordu. Hiçbir şey olmamış gibi, hızla geri döndü.

Artık ev iyice yükünü almış, kardeşleri de gelip çoktan oturmuşlardı. Arada sırada kapı zili çalıyor, bir şey bırakanlar ve bir şey isteyenler bu arada işlerini görüyorlardı. Ancak, asıl kapı zilinin çalmasına az bir vakit kaldığı sezinleniyordu.  Babanın gelmesi bekleniyordu. Sofra da yavaş yavaş hazırlanmaya başlamıştı bile.

Onun ayrıcalığı gittikçe kendini tüketiyor, yüreğine ağrılar giriyordu. Derdi artıyordu. Tam bu sırada kapı zili bilindik edasıyla çaldı.

Yerinden kalkamadı, amcasına biraz daha sokuldu. Lakin zilin ardından amcası da kalkınca, divana yıkıldı, kaldı. Hemen doğruldu.

Evin içini kaplayan sevinç dalgasını hiç umursamadı. Duymadı. Görmedi. O iki kardeşin gürültülü kucaklaşmalarını hissetmedi. Ev ayaklanmıştı ama o pustu kaldı. Ses vermedi.

Ne kadar vakit sonra, ses verdiğinde ise yemek sofrasındaydı. Evin alt katında pişip getirilen büyük bir güvecin içindeki haşlama tavuk kokusu, odayı sarınca, bir kez daha güçlendi.

Öyle ya, şu vakitte, üstelik de sofraya oturulmuşken, kim bu evin huzurunu bozabilirdi. En azından bir süre.

Babaannenin, “ turşuyu unuttuk, şuna bakın hele” sözü üzerine annesinin sofradan kalkıp, turşunun bulunduğu “küçük oda”ya doğru gitmesi, kalbini hızlandırdı. Kızardı. Kaşık elinde düşüverdi.

Ki, dışarıdan annesinin, babasına buraya gelmesini söyleyen o seslenişi, içinde özenle sakladığı sırlı kübü birden kırıvermişti.

Ağlamaya başladı. Haykırırcasına. Gözyaşlarını akıtırcasına. Dağıtırcasına. Yıkarcasına. Bağırırcasına. Sofradan kalkarcasına, yerlere yatarcasına.

 ( Devam edecek)

Yeni Yıla Doğru

Geriye ne bıraktık sizce ? Tonlarca çöp, binlerce boşa geçmiş vakit, bir okadar sıkıntı, yaşlılık ve hastalık mı?  Hele benim gibi öğle üzeri kalkan  eski bir  öğretmenin cenazesinden geldikten sonra? Geriye ne bıraktık, hoş bir seda mı yalnızca? Ne olabilir ki başka hayat dediğimiz. Bizler onu yılların kalıplarına  sokmuş, bir kılıf oluşturmuşuz!

Oysa, yalnızca yitip giden yıllar değil. Yalnızca yıllar bitmiyor besbelli.

Geriye ne bırakıyoruz ? Eski elbiseler, eski kitaplar, eski anılar. Mal mülk var ise   işte hepsi onlar.

Geride bırakılanlar içinde en çok yaşayanı ise sadece fotoğraflar biliyor musunuz!

O eski fotoğraflar o kadar çok şey söyler ki eline alıp bakana. Zaman söyler, mekan söyler, adam söyler, iş söyler. Düğündür o fotoğraf, okuldur, asker ocağı, nişandır. Yeni doğmuş bir bebek, alınan ilk araba, binilen ilk bisiklettir.

Artık kendilerinden bir şey kalmamış iken onları yaşatan yalnızca o eski resimlerdir.

Geriye ne bıraktık şu geçen yıldan. Ne bıraktık? İşte eskimeye yüz tutacak bir kaç resim hepsi. Yıl biriktirmek gibi resim biriktirmek.

Bir resmimiz daha var anlaşılan.

Bir resmimiz daha var da, eskilerin kullandığı o fotoğraf albümlerimizde daha ne kadar sayfamız var o belli değil. Olsun!

Hayata dair yaşanmış bir resim daha var elimizde.

Eski bir yılı geride bırakırken, yeni yılın ilk resmine sahip olmak hedefimiz.

Binlerce vakti daha boşa çıkarmak, yüzlerce daha anıya yer açmak. Her fotoğrafın içine baş uzatmak, el sallamak kameraya. Hayata, bir vizörün ardından bakmak.

Yeni yılı renkli bir fotoğraf karesine dönüştürmek. Renkli bir kart olmak.

Hedefimiz, çöp yığınları içinde, binlerce renkli anlar bırakmak.

Nice yıllara!

 

27 Aralık, Bugün Senin Doğum Günün

Belki bugün doğdun sen. Belki bugün, senin günün. Hangi dağdasın, hangi nehire akıyorsun. Suların, hangi yamaçlardan süzülüyor, bozkırın içine içine. Hangi tohumlardasın sen, hangi tozlarda. Baharının hangi  günlerine akıyorsun.

Bugün, doğdun sen. Bugün, senin doğum günün. Henüz yeşermedi toprağın. Henüz, örülmedi bade bade çiçeklerinin goncası. Yürümedi henüz güneş içlerine. Yürümedi, ateş.

Senin günün bugün. Ağaçlarda gördüm yüzünü. Yansımış  yapraklarda gördüm. Aktığın serin suda, akıttığın terde gördüm. Seni gördüm, taşlarında, bağırlarında.  Yaza bakacak ovalarında.

Yaprak gibiydin, ay gibi. Sular gibi aktın, gittin önümden. Tozlar gibi savruldun. Bulutlar gibi süzüldün. Ellerine sarılmıştı, goncası çıkmamış güller. Ellerin sarmıştı, her bir yeri.

Çiğ gibiydin, şebnem gibi. Hafif ve sade. Bir okadar berrak, bir o kadar beyza. Yumak yumak. Tek tek.

Yürüdün gittin, ummana. Sen tek, herşey tek başına.

Bugün müydü senin doğum günün?

Ak ak örüldü yaşların. Bir bir eklendi ucu ucuna .  Baharı bekledi her şey. Her şey bahara kaldı. Derlendi suların , tohumların, tozların. Yağmurun.Güneşin. Sıcağın.

Bahara verildi herşey. Baharın oldu. Belki bahar oldu.

Bugün, senin doğum günün. Sen kışsın şimdi, kış sensin. Toprak sensin, yağmur sen. Tohum, toz, bulut sen. Ellerini saran kırmızılı goncalar sen. Beyazlar üzerinde yürüyen sen.

Her şey bahar oldu seninle. Bahar. Baharda bir yaşta dahasın!