Yaş 55

Meğer ne kadar çok  şey yaşanırmış hayatta ! Ya da hayat bir anı, veya her anı da bir hayatmış. Bilmek mümkün değil aslında, şu yaşanan her şey  hayat mıdır, yoksa her şey anı mıdır?

 Asla okunmaz ve anlaşılmaz şeyler yazmak veya tekrarlamak değil amacım. Lakin yine bir anımı yazmaya fırsat yaratmaya çalışmaktayım. Bir fırsat olmalı ki,  “15 Haziran Yazıları”na yer açmalıyım. Öyle değil mi?

 ****

Herkese “ çocuk ” dendiği yaştaydım. Çocuktum besbelli. Çocuk olmanın üstü başı olmalıydı üzerimde. Bir de, herkese göre daha küçük göstermenin kötü avantajı olunca üstümde, harbiden ve herkesten çok, “çocuktum”.

 Yaz ayı idi. Malumunuz insanlar yazın daha küçük görünürler, daha genç olurlar. Acaba o aylarda  bizi küçük gösteren , olabildiğince az giyinmemiz, biraz daha herşeyden  yalnız olmamız mıdır bilmiyorum.

 Ama sahil kentlerinde, deniz kenarlarında  insanlar hep niye gençtir ki? Söyleyin niye gençtir?

 Ya da, bizim nesil niye  hep “ çocuk” tur?

 Çocuktum İzmir’de. Bir yaz tatiliydi. Sıcak,nem ve müzik içiçeydi.

 Hala ne zaman  bir latin müziği veya hoş bir enstrümantel bir müzik duysam, kendimi o zamanlarda bulurum. O zamanlar çocukluğumdur. Hala İzmir benim için müziktir bu yönüyle. Mis gibi müzik kokar İzmir bana.

 Niye bilmiyorum? Niye o şarkılara tutulmuştum !

Bir gitar uzatır melodilerini denize doğru, akşam rüzgarı kurtarır bu ıslanmış notaları. Bir kadın sesi ıslık çalar, piyanonun son tuşu vurur hep üzerimde. Esir alır bu vuruş, hapseder. Alır, gider.

 Oysa çocuktum, nerden bilecektim?

 Sokaklarda amansızca çalan müziğe takılmış yürüyordum. Herşey ne kadar sakin ve ne kadar temizdi. Deniz kokusu gelirdi ardımızdan. Sesi her yerde duyulası değildi bu denizin, ama kokusu her yerdeydi. Üstteydi, baştaydı. Tendeydi.

 Çocuk olmayı seviyordum ben İzmir’de.

 O gün, Kemeraltı son durağım idi herhalde. Oradan bir ihtimal otobüse binip, Kirizman’a gidecektim.Yaz tatilimi geçirdiğim amcamın evine doğru yollanacaktım.

  Yol, alışıldık kalabalığında. Her yer hareket içinde. Akşam üstü, güneşin, denizden denizden vurduğu anlar.

 – Hey çocuk, diye seslendi biri.

 Önce ben geriye dönüp baktım. Öyle ya bu kalabalıkta çocuk olan sadece bendim.

 Bir kız sesiydi bu. Aşina gelen yanları da vardı sanki. Biraz  tanıdık, biraz ürkek, biraz komik. Biraz bizden, biraz heyecanlı, biraz korkak.

 Dediğine, diyeceğine  pişman  eden bir korku. “ Hey çocuk” demek korkutmuştu onu besbelli, seslenmek değil. Titremişti sesi. Sanırım vazgeçme imkanı olsa, demeyecekti. “ Hey çocuk” dememeliydi yalnızca. “ Hey çocuk !”

 Ama demişti işte, yıllarca aynı sınıflarda okumuş, aynı kümelerde oturmuş bir arkadaşına ” hey çocuk” diye seslenmişti. Ne var?

 Çok sık kullandığı bir kelimeydi aslında bu onun. Henüz  7-8 yaşındaki bir kız çocuğunun jargonu olmuştu bu seslenme  o yıllarda. Alışmıştı bütün sınıf onun bu söylemine. Hatta bütün okul. Üstelik yakışırdı da, kendisine.

 Yakışıyordu güzelliğine, çalışkanlığına, zekiliğine, hepimizden çok çabuk olgunlaşmışlığına. Yaşıtımızdı yaşıtlığına ama farklı bir tavrı vardı hep. Her zaman daha bilgiç, daha oturmuş, daha büyümüş bir havası vardı . Bu hava, onun güzelliği ve çalışkanlığı ile de harmanlanınca, ortaya bambaşka bir silüet çıkıyordu; melek.

 Adı gibiydi her şeyi; Huri’nin.

 O bizim  her daim  sınıf başkanımızdı, o biz erkeklerin hayali sevgilisiydi. O, diğer kızların öncüsüydü. Saçlar onun saçı gibi taranır, topuzlara onun saçı gibi renk renk kurdelalar takılırdı. Onun taktığı toka aranır bulunurdu. Önlüklerin eteği  onunki gibi kısaltılır ya da uzatılırdı.

 Boşuna mıydı bütün sınıftaki kızların, önlüklerinin üst yaka ceblerindeki bembeyaz mendillerinin hikayesi. Başka hangi sınıfın kızlarında var dı ki?

 Evet  belki çok kızın, kar gibi beyaz rugan ayakkabıları olmazdı pekala ama, onun sandaletine  benzeyen  ayaklar, kar gibi beyaz çoraplar giyemez miydi!  Her zaman!

 Huri’nin etrafında dönerdi teneffüsler, beden eğitimi dersleri ve bayram etkinlikleri. Hep onun çemberindeydik. Biz erkekler biraz dış çemberde, kızlar ise hep çemberin göbeğinde. Ona yakın olmak için yarışırdık birbirimizle. O’nu kıskanamazdık da, yakınında olanları kıskanırdık. Dövesimiz gelirdi onları, ama çocuktuk.       

 Aynı kümede olmanın , aynı sıraları paylaşmanın  mutluluğu yetmezdi hiçbirimize. Paylaşamazdık. Kendisini paylaşamadığımızdan, en yakın kız arkadaşlarını paylaşırdık çocukca. Sonra onun da bir şey ifade etmediğini, bize yetmediğini  anladığımızda, yıkılırdık.

 Çocuktuk.

 Çocukca işler yapardık, sırf ona daha yakın olmak için.

 En güzel kalemleri alırdık. En güzel silgiler bizim olurdu. Yepyeni defterlere yazardık yazılarımızı. Önce onun adını yazar, sonra görülmesin diye karalar, karalardık. Ama o sayfayı da asla yırtmaz, bir sevgi nişanesi gibi defterimizin içinde saklardık.

 Daha neler; en temiz önlük yakalarıydı boynumuzdaki. Yetmezdi, sırf adını yazmak için kara kalemlerle şiirler döşenirdik, çocukca. Gökyüzündeki Hurileri anlatan şiirler.

 Ah! derdik niçin  adı, “Annabel” olmazdı ki?

 Çocuktuk. Onun için ezberlerdik Annabel  Lee’yi.

“Seneler seneler evveldi;

Bir deniz ülkesinde

Yaşayan bir kız vardı, bileceksiniz

İsmi Annabel Lee;

Hiç bir şey düşünmezdi sevilmekten

Sevmekten başka beni.

O çocuk, ben çocuk, memleketimiz

O deniz ülkesiydi.”

***

“ Hey çocuk” diye seslenen oydu işte!

 Aradan epey bir zaman  geçmişti ama, yine “çocuk” demişti.

 İlkokul bittiğinde bizim kasabadan ayrılmışlar, İzmir’e yerleşmişlerdi. Neredeyse üzerinden bir ilk okul hayatımız kadar daha zaman geçmişti. Ancak yıllar, onun yerine başka heyacanlar ve maceralar yerleştirmiş, bizleri bunlarla oyalamıştı. Belki kapağı değil ama sayfaları çoktan kapatılmış bir hikaye idi, geride kalan.

 O melek,  şimdi karşımdaydı. Cesaretliydi. Bize  yıllar önce ,küçücük kasabada, zarifliğin, nezaketin hasını yaşatan o kız, şimdi bir abide gibi  karşımdaydı.  

 Ezildim.

Korktum. Çekinerek yanına gittim. Merhabalaştık. Hal ve hatırımı sordu. Güldü, gülümsedi. Ama  nedense ben  hiç konuşamadım.Gülemedim, gülümsüyemedim. Dondum kaldım. Neden bilinmez biçare öyle kaldım.

 İzmir’de, o deniz ülkesinde, her yerde sevdiğim müzikler çalarken, o yaz sıcağının altında  ben donup kalmıştım.Dilim tutulmuş, nutkum bağlanmıştı. Olmadı! Olmadı ama ne yapalım,  ben çocuktum.

 Sonra, iki kız arkadaşı o dükkandan işlerini bitirmiş olmalılar ki, “Haydi Huri!” diye koluna girip, alıp gittiler o’nu. El üstünde taşıdılar. Geriye dönüp bakmadılar.

 “ Götürdüler el üstünde,

Koyup gittiler beni.”

 “ Hoşcakal !” kaldı,  geride bende. “ Hoşcakal.”

 Ve uzaktan  o  beni deli eden müziğin sesi geliyordu. Asla benim sesim değil, ama benim duygularımdı duyduklarım. Yıllar sonra Türkçe sözlerini öğrenmiş olsam bile, o benimdi.

 “Eğer uzağa gidersen

Bu yaz günü

O zaman güneş uzakta

Bütün kuşlar uçuyor

Bu yaz gökyüzünde

Bizim yeni aşk ne zamandı?

Ve kalplerimiz yüceydi

Ne zaman gençtin?

Ve geceler uzundu?

Ve ay hala aynıydı?

Gece için kuşun şarkısı”

 *****

Bugün 55 yaşındayım. Yaklaşık 40 yıl evvel  14-15 yaşlarında  ve tahminim ki, yine bir Haziran ayında  yaşadığım bir anıydı, aklıma gelen. Her şey çok geride kaldı şimdi, çok! Çok Haziranlar geride kaldı.

 Orada iki kelime edemeyişimin, onun bütün zerafetine ve güzelliğine bir karşılık veremeyişimin iç sızıdır bu. Pişmanlığımdır. Çocukluğuma kızışım, kendi kendime haykırışımdır.

 Hiç büyümeyen  içimdeki çocukluğuma  bir sezernişimdir.Olmadı, seslenişim, bağırışım, kaçışımdır.

3 thoughts on “Yaş 55

  1. .

    *****Bu yazımı unudulmaz müəllimim ,atamın dostu QASIMBALA MÜƏLLİMİN xatirəsinə həsr edirəm.
    Allah hər ikisinə rəhmət eləsin.*****

    ***15+40 yaşlı çocuk olmayı seven aydının,ziyalının hatirələrini çok bəyəndim və bu yaşın işığında öz xatirələrimi yazdım.

    Heç kəsin ağlına gəlmədiyi məsələlərdən söz açmaq,onu mənalandırmaq,dəyərləndirmək qələm əhlinin fərasəti sayılmalıdır.55 yaşlı aydının, ziyalının 40 il öncəyə qayıdıb,ömrünün çocuq illərinin hatirələrini çözələməsi,nostalji, kövrək hisSlərini,düşüncələrini oxucularla bölüşməsi çok səmimi görünür.Haldun bəy bu hatirələrini , dürlü-dürlü sözlərini yayınlayamağa hazırlayanda mən Bakıdan təxminən 170-175 km aralıda CÜLYAN çayının kənarıdakı meşədə yaradılan istirahət məkanında,texniki yayın və yazı vasitələrindən uzaqda olmuşam. Bakıda həmin gün 40 dərəcə isti, burada isə insanı üşüdən çok sərin,mehli və xəfif küləkli hava, bir də təhsilin dünənindən,bu günündən xəbərdar, onun daha maraqlı gələcəyi haqqında öz düşüncələri,fikirləri olan 5 müəllim var idi.
    İsmayıllı rayon (bölgə) təhsilinin canlı ensiklopediyası olan Fərman müəllim, ölkədə ən yaxşı məktəb direktorlarından biri, bəlkə də birincisi Şəfaqət müəllim, Vahid müəllim,ilk dəfə gördüyüm Hafiz müəllim, bir də özünü hər yerdə müəllim hiss edən bu sətirlərin müəllifi…Yadıma 15 yaşıma 3-4 il qalmış bu yerlərdə oxuduğum illər düşdü: atamı nazirlikdən bu rayona işləməyə göndərmişdilər. V-VIII sinifləri İsmayıllıdadkı köy məktəblərinin birində oxumuşam.Şeir yazmağı da burada öyrənmiəm. Bura elə bir kənd idi ki, bu kəndin Bakıda adlı-sanlı ziyalıları var idi. Bu köydə poçtalyonu hərf,yazı tanımyan Maksim kişı də idi.Ona bu vəzifəni balalarını dolandıra bilmək üçün vermişdilər.Səhv etmirəmsə , müharibədə bir gözünü itirmişdi. Məktəb uşaqlarının hamısı onun zəhmindən qorxurdu, ehtiyat edirdi. O, rayon poçt şöbəsindən iki – üç gündən bir aldığı məktubların üstünü müəllimlərdən icazə almadan elə sinifcdəcə uşaqlara oxudar,ünvana çatdırmağı onlara buyurardu. Qəzetləri başlığından tanıyırdı.O vaxtlar qəzet alan da o qədər də çox deyildi.
    Yadıma “Səməd Vurğun ” adlı şeirimi çap üçün Bakıya göndərən Ərziman müəllim düşdü.
    Ərziman müəllim ciddi m müəllim idi; dərs dediyi sinifdə uşaqların yersiz səs-küyü eşidilməzdi.Ərziman müəllim bir dəfə səsini qaldırmalı oldu, dərsə cavab verməyən Zöhraba acıqlandı,eyhamla “yoxsa başın şeir yazmağa qarışıb, dərs oxumaq yadından çıxıb?”- deyə soruşanda ,təbii ki, Zöhrab qorxusundanmı, böyük-kiçik yeri bildiyindənmi cavab vermədi.Amma Ərziman müəllimin “ŞEİR SÖHBƏTİ” mənim -VI sinif şagirdinin II sinifdən “ŞEİR” yazmaq marağımı artırdı).Məktəbdən evə gedən kimi “Səməd Vurğun” adında bir şeir yazdım.Səhərisi gün bunu Ərziman müəllimə dedikdə , o, məktəbin bütün şagirdlərini məktəbin həyətinə topladı.Mən məktəbin eyvanından bu “şeiri” pafosla oxudum.
    Gurultulu və ürəkli alqışlar…Elə bil hamı kosmosdan təzəcə qayıtmış Yuri Qaqarini alqışlayrdı. Tez bir zərf tapdılar. Şeiri zərfə qoyub tez poçt qutusuna atdılar ki, birdən Maksim poçtu aparar, kənd uşağının şeiri kənddə qalar.
    Bir aydan sonra Maksim kişi (hələ də bilmirəm ki, ona nə üçün Maksim adını vermişdilər, Əli,Vəli,Pirvəli kimi adlar qəhətə çıxmamışdı ki…)kəndə ilk dəfə böyük bir zərf gətirdi:redaksiyadan mənə yazırdılar ki, şeiriniz bədii cəhətdən zəif olduğu üçün dərc olunmadı, ədəbiyyat müəllimindən məsləhət alın.Deyə bilmirdim ki,ay şair Hikmət Əfəndiyev, bu şeiri sizə elə ədəbiyyat müəllimi özü göndərib də…Nə isə).
    “Heydərbaba ” müəllifi şair Şəhriyar uzun ayrılıqdan sonra doğma köyünə qayıdanda ölüb,qalanları soruşan kimi mən də bu ilin ən isti günündə (Siz Allah özümü Şəhriyarla müqayisə etdiyimə görə məni bağışlayın,söz gəldi,yazdım,pozmaq istəmədim)Fərman müəllimdən onun yaxşı tanıdığı 40-41 il bundan əvvəlki müəllimlərimi soruşdum.Şair Mikayıl Müşfiq ilə,deyilənə görə, bir həbsxana kamerasında yatan Qasımbala müəllimi, fransız dili müəllimi Nəjdat müəllimi xəbər aldım.Söyziyev Şahlar yada düşdü. Hamısı dünyasını dəyişmişdir.Camaat onları unutmayıb: onlardan xoş xatirələr danışırlar.
    Fərman müəllimli çoxdan tanısam da ilk dəfə idi ki, onunla konuşurdum.Uzun müddət rayon təhsilinə rəhbərlik edib,məktəb direktoru olub.Qalmaqaldan uzaq adamdır.Yaxşı mütaliəsi,özünəməxsus düşüncə tərzi var.Maraqlı ziyalıdır,söhbəti darıxdırıcı deyil.Öz elinin,yurdunun vurğunudur, təəssübkeşidir.Təhsilə,yaxşı təhsil işçilərinə qiymət verməyi bacarır.
    … İstidən bezib dağa çıxan müəllimlərdən ikisi nərd oynayır, biri atmacaları ilə oyunu qızışdırır.Həmişə tanıdığı insanların xeyrində, ağır günündə onlarla bir olan Şəfaqət müəllimlə söhbət etməyə imkan tapıram.
    Şəfaqət müəllim çox gözəl təhsil ənənələri,çox bacarıqlı professor-müəllim kollektibi olan Gəncə Pedqoji İnstitutunun kimyaçı məzunudur.Təhsil sahəsinin ən yaxşı bilicilərindən,metodistlərindən,təşkilatçılarından
    biridir. Əməkdar müəllimdir.Əgər sabah XALQ MÜƏLLİMİ fəxri adı təsis olunsa, bu ada birinci namizəd bəlkə də odur(İkincini demirəm-N.N.).Keçən il 61 yaşına qədəm qoyub.Şəfaqət müəllimin başçılıq etdiyi 1 №-li məktəb, sözün həqiqi mənasında, 1 nömrəli məktəbdir, nümunəvi təhsil ocağıdır.Bu məktəb bir sıra beynəlxalq müsabiqələrin iştirakçısı və qalıbidir. Bu məktəb, bu ürfan ocağı, bu dərrakələr meydanı Azərbaycan təhsilinə böyük uğurlar gətirmişdir.Məncə, bu məktəbin paxıllığını çəkənlər yoxdur, amma ona həsəd aparanlar çoxdur.
    Şəfaqət müəllimın təhsilin qiymətləndirilməsi haqqında öz meyarı var.
    “Məktəbimizin şagirdləri xarici ölkə universitetlərində məktəbimizin adını doğruldursa,bax bu, mənim müüəllimlərimin xidmətidir,zəhmətidir” sözləri Şəfaqət müəllimin öz sözləridir.Heç nəyi artırıb əskiltməmişəm. Bu gün İsmayılli rayonundakı 1 nömrəli məktəbin bir neşə şagirdi dünyanın ən nüfuzlu ali məktəblərində oxuyur.
    Söhbət əsnasında söz düşəndə ki,1941-1945 ci il müharibəsində bir faşist qırıcı təyyarəsi Baba dağı ərazisində vurulub və onun qalıqları hələ də hamının qalxa bilmədiyi dağlardadır, Şəfaqət müəllim ona əvvəllər də məlum olan bu fakta yeni münasibət bildirdi. Vahid müəllim o vurulmuş təyyarəni görənlərdən olduğu üçün ondan təyyarə düşən yerin şəklini şəkməyin mümkün olub -olmamasını soruşdu.
    Məncə, əmioğlular mütləq həmin görüntüləri şagirdlərə göstərə biləcəklər.Bu, rayon ölkəşünaslarına ,şübhəsiz, böyük hədiyyə ola bilər.
    Söz tanıdığımız ziyalılardan düşür.Şəfaqət müəllim hər ikimizin dostu olan “Azərbaycan məktəbi” jurnalının redaktoru Nəcəf Nəcəfovun dosta sədaqətindən, hafizəsindən,insanı qiymətdirmək bacarığından söz açır. Mən də bu fikrə qüvvət verirəm: Şamaxının AVAXLI kəndində Nəcəf müəllimin özünün iştirak etmədiyi bir toyda Nəcəf müəllimin adı çəkiləndə toy yaddan çıxdı, məclisdəkilər onun sağlığına ayaq üstə badə qaldırdılar.
    Hörmətli Haldun bəy Əfəndi,Sizin yazınız mənı 1961- ci ildə ayrıldığım məkana qaytardı.
    Mənim bu qayıdışım bir isti yay gününün təsadüfi olsa da, bu təsadüf xoş təsadüf oldu.İllərcə deyə bilmədiklərimi yazıma gətirdim.Kim bu yazını oxuyanda darıxdısa ,onlardan üzr istəyirəm.Kim bəyəndisə, fikrini yazsın:
    nazim_47@mail.ru

    Hamınıza böyük hörmət və sayğılarla,

    Nazim Nəsrəddinov,

    Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi,
    Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının
    Azərbaycan dili və ədəbiyyatı bölməsinin üzvü.

    Bakı, 16 Haziran 2012-ci il . s.13:28.

  2. Önceleri çocuk olmayı kabul etmezdik. Şimdi “amca”, “dayı” ve “yaşlı”lığı.
    umarım ne olursa olsun yaşamdan hep keyif alırız.

    eline sağlık güzel bir yazı
    Sevgiler

    Uzgel

Bir Cevap Yazın