Maarif İstatistikleri

Elimdeki küçücük bir kitapla günlerdir uğraşıyorum.Aslında küçüklüğü sayfa sayısından geliyor. Yoksa kendisi bildiğimiz kitap boyutunda 1943 baskı bir kitap. Aslında kitap bile değil, istatistik kataloğu.

Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü’nün yayını ve ” İstatistik Umum Müdürlüğü Neşriyatı 1927-43″ adını taşıyor. Dahası kapağın üstünde de “Bu neşriyat bedelsizdir. Yakın ilgililere, mevcudun müsaadesi nispetinde, bedelsiz olarak gönderilir” ibaresi, bir yayın katalogu ile elele olduğumuzu teyidlemektedir.

Ana kapağın tüm dizgilerini ihtiva eden iç kapak dahil 12 sayfa,ancak ayrıca 2 boş yaprak da ilave olunarak 16 sayfa olarak düşünülebilinir. Bu boş sayfaların sebebini açıklayan izleri görmek de mümkün. Çünkü, 5 satırlık daktilo ilavesi ( evet daktilo ilavesi), bu sayfaların, yeni neşriyatlar sonunda eklenerek yazılmasına imkan tanımak için konmuş.

İlk sayfadan itibaren de İstatistik Umum Müdürlüğünün tüm neşriyatları sıralanmaya başlanmış. Tahmin edersiniz ki ilk neşriyat, İstatistik Kanunu’dur. Yanına da aynen ( türkçe ) diyerek ek bilgi konmuş. Bu gramer hatası  ( türkçe )den de anlaşılıyor ki bazı yayınlar, ( türkçe ) olabildiği gibi, bir çoğu da ( türkçe ve fransızca ) da olabilecektir. Bunun yanında başka bir dilde yayın örneği gözükmez iken, yalnızca Fransızca yazılmış 3 ayrı neşriyata rastlamak mümkündür.

Kitapta yer alan ilk beş neşriyata göz atmak, istatistik çalışmalarının ülkemiz için ne denli önem taşıdığını ortaya koymaktadır. ( Sıralama ve imla aynen korunmuştur. HC )

1. İstatistik kanunu ( türkçe )

2.!927 nüfus tahriri ve muvakkatlar rakamlar ( türkçe )

3.Türkiye nüfusu : Vilayet,kaza, şehirler, köyler itibarile ( 1927 sayımına göre, türkçe )

4.İstatistik yıllığı : Birinci cilt 1928 ( türkçe ve fransızca )

5.Sınai tahrir: 1927 ( türkçe ve fransızca )

Sanırım sözünü ettiğim kataloğun genel muhteviyatı hakkında bilgi edinmek mümkün olmuştur. İsterseniz bu kez de, katalogda yer alan toplam 211 neşriyatın son 5 yayınına göz atalım.

207. Entelektüel hayat istatistikleri. Tetkikler No. 90 Yazan: Vincenzo Castrille. Çeviren: Nüzhet Yalkut.

208. Rakamlarla iktisadi ve içtimai Türkiye: Cilt I. Türkiyede harici ticaret. Tetkikler No. 91. Yazan Selim Sabit Aykut.

209. Hususi idareler istatistiği ( 1940-41 )

210. Rakamlarla iktisadi ve içtimai Türkiye : Cilt II. Türkiyede Ziraat. Tetkikler No. 92 Yaza: Selim sabit Aykut

211. Demoğrafi meseleleri. Tetkikler No.93 Yazan: F ranco Savorgnan Çeviren: Nüzhet Yalkut 

Sözünü ettiğim gibi bu sıralamaya daktilo ile ilave olunmuş 5 satırlık 5 kitap daha yer almaktadır. Bu ilaveleri daktilo ile yazmanın zorluğu ve kirliliği sayfalara da yansımış, karbon kağıt izlerini bırakmış.

Benim kaç gündür elimden bırakamadığım bu kitabın önemi ise, yine o yıllarda yayınlanmış olan bazı istatistiki verilerin, neşriyatın bu katalogda yer almasıdır.

Ülkemizde Maarif Bakanlığı görev alanıyla  ile ilgili ilk istatistik, Maarif İstatistikleri adını taşıyor ve 1923- 1932 yılları arasındaki verileri ihtiva ediyor.

Sonra:

Millet mektepleri faaliyeti ve istatistiği 1928-33 ( türkçe )

Maarif istatistikleri 1932-33 ( türkçe)

Millet mektepleri faaliyetive istatistiği 1928-34 ( türkçe )

Muallimler İstatistiği 1923-33 ( türkçe)

Halk okuma odaları ve umumi kütüphaneler istatistiği,1933-34 ( türkçe)

Maarif istatistikleri 1934 ( türkçe )

Millet mektepleri faaliyeti ve istatistiği 1928-35 (türkçe )

Maarif istatistiği 1934-35 ( türkçe )

Maarif yıllığı 1935-36 ( türkçe )

Maarif yıllığı (türkçe) ( Yıl belirtilmemiş, 121 sıra nolu neşriyat)

Maarif yıllığı ( 1937-38 )

Öğretmenler istatistiği.

Maarif istatistikleri ( 1938-39 )

Maarif istatistikleri ( 1939-40 )

İlk tahsil çağındaki çocuklar istatistiği.

Maarif yıllığı (1940-41 )

Öğretmenler yıllığı ( 1940-41)

olarak sıralanıyor. Ne yazık ki bir çok neşriyat ihtiva ettiği yılın istatistik verileriyle anıldığından hiç bir neşriyatın baskı yılına yer verilmemiş. Keza, bir kısım neşriyatın kapsadığı yıllar da ya kapakta yer almamış, ya da katalogda sıralanmamış.

Bu istatistikler arasında bir kitap var ki, hem taşıdığı ad, hem de ihtiva ettiği yıllar itibariyle içimin sızlamasına sebeb olmaktadır. İki gündür üye olduğum tüm kütüphanelerin kataloglarında tarama yapıyorum, ona rastlayamıyorum.

Öğretmenler Yıllığı 1940-41..

Yolum, Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğüne düşecek her halde. Umarım bulacağım. Umarım.

3 thoughts on “Maarif İstatistikleri

  1. Sayın Gizem Demircan
    Bu kitap, koleksiyonum içindedir. Satılık değildir. Ankara Milli Kütüphane de bir nüshasını görmüştüm. Ayrıca Ankara İstatistik Genel Müdürlüğünde de olduğuna şahitim.

    Eğer İzmirde ikamet ediyor iseniz yardımcı olur, çalışmanıza imkan tanırım.

    Selamlar.

    Haldun Cezayirlioğlu

Bir Cevap Yazın